TMMOB Raporu: İstanbul'da Su Talebi Arttı, Baraj Girişleri %32 Düştü
"Sudaki Baskı Artıyor"
TMMOB Çevre Mühendisleri Odası, İstanbul Çevre Durum Raporu'nu yayımladı. Raporun en çarpıcı bulgusu, kentin son beş yıldaki su talebinin önemli ölçüde artmasına karşılık barajlara yağışlardan gelen su miktarının yüzde 32 azalması. Yani arz ve talep tarafları aynı anda ters yönde hareket ediyor.
Ne Diyor Rapor?
Rapor, İstanbul'un su yönetimine üç ana cepheden bakıyor:
- Talep tarafı: Nüfus, sanayi ve hizmet sektöründe büyüme; içme suyu tüketiminin artması
- Arz tarafı: Yağış paterninin değişmesi, kuraklık etkisi, baraj giriş debilerinin düşmesi
- Yapısal tarafı: Su havzalarındaki yapılaşma ve çevre mevzuatındaki düzenlemelerin ekolojik baskıyı artırması
Mevzuat tarafında özellikle altını çizdiği nokta: havza koruma kurallarındaki esnetmeler, uzun vadeli su güvenliği açısından risk yaratıyor.
Atıksu ve Geri Kazanım Açısından Önemi
İstanbul'un su denkleminde atıksu geri kazanımı giderek daha kritik hale geliyor. Bunun iki temel nedeni var:
1. Yağışla beslenen barajların debisi azalırken, kentten çıkan atıksu hacmi nüfus baskısıyla artıyor
2. Sanayi kuruluşları için yeniden kullanılabilir su kaynağı olarak ileri arıtılmış efluent, hem maliyet hem dış kaynak bağımlılığı açısından alternatif sunuyor
İSKİ'nin halihazırda yürüttüğü atıksu geri kazanım çalışmaları (Ataköy, Tuzla, Ambarlı vb.) bu denklemde kritik rol oynuyor. Tarım ve peyzaj sulamasından endüstriyel proses suyuna kadar geniş bir yelpazede geri kazanım potansiyeli mevcut.
Mevzuat Tarafında Ne Olmalı?
Çevre Mühendisleri Odası raporunda dile getirilen "mevzuat düzenlemelerinin ekolojik baskıyı artırması" tespiti, sektör için anahtar mesaj. Havza koruma alanlarında yapılaşmaya kapı açan değişiklikler, uzun vadede arıtma maliyetlerini de yukarı çekiyor: kaynak suyu kalitesi düştükçe arıtma yükü artıyor, enerji tüketimi yükseliyor.
Sektör İçin Çıkarımlar
- Sanayi tesisleri için su ayak izi (water footprint) yönetimi gündemde tutulmalı
- Geri kazanılmış su kullanımına geçiş, uzun vadeli operasyonel maliyet kalemi olarak değerlendirilmeli
- Belediye ve özel sektör arasında gri ve geri kazanılmış su transfer mekanizmaları olgunlaşmalı
İstanbul'daki tablo, Türkiye'nin diğer büyükşehirleri için de erken uyarı niteliği taşıyor.
---
Kaynak: TMMOB Çevre Mühendisleri Odası, İstanbul Çevre Durum Raporu, Haziran 2026; Cumhuriyet gazetesi haberi.