Avustralya'nın Dev Tuzsuzlaştırma Hamlesi: Alkimos Tesisinde Deniz Aşaması Başladı

Yağışı Azalan Bir Bölgenin Su Sigortası

Batı Avustralya, son on yılda azalan yağış miktarı ve hızla artan nüfusa karşı su güvenliğini güçlendirmek için sıra dışı bir adım attı. Alkimos Deniz Suyu Arıtma Tesisi (Alkimos Seawater Desalination Plant) projesinde inşaat artık deniz aşamasına geçti.

11 Haziran 2026 itibarıyla, "Beverley" adı verilen dev jack-up platform dubası, kıyıdan 1,9 mil (yaklaşık 3 km) açıkta sabit konuma yerleştirildi. Platform, deniz tabanı çalışmalarını yürüten anşaat üssü görevini görecek.

150 Milyon Litre/Gün İçme Suyu Hedefi

Tesisin ilk fazı 2028 yılında tamamlanacak ve bölgeye:

Günde 39,6 milyon galon (yaklaşık 150 milyon litre) içme suyu
Yılda 13,2 milyar galondan fazla temiz su

sağlayacak. Bu miktar, tek bir tesisin Türkiye ölçeğindeki birçok orta büyüklükte ile karşılaştırılabilir kapasiteye ulaştığını gösteriyor.

Boru Hatları Deniz Tabanının Altından

Projenin en dikkat çekici teknik detayı, kıyı şeridi ile deniz dibi ekosistemini korumak için seçilen yöntem: Boru hatları yüzeyden değil, deniz tabanının altına kazılan tünellerden geçiyor. İki ayrı su altı hattı planlandı:

Birinci tünel: Tesise temiz deniz suyu taşıyacak
İkinci tünel: Arıtma sonrası ortaya çıkan yüksek tuzlu atık suyu (brine) açık denize boşaltacak

Tünel açma çalışmalarında "Karli" ve "Mary" adlı iki TBM (tünel açma makinesi) görev yapıyor. Karli'nin 2,5 millik tahliye tüneli açma görevi, projenin uzun ölçekli bileşenlerinden biri.

Çevresel Yaklaşım: Kıyıyı Dokunmadan Geç

Geleneksel sahil tipi tuzsuzlaştırma tesisleri, kıyı şeridine ekipman yerleştirme, kumul tahribatı ve deniz canlı habitatlarına müdahale gibi çevresel sorunlar yaratıyor. Alkimos projesi bu konularda farklı bir yol seçmiş durumda:

Kıyıdan açık denize bağlantı tünel kazısı ile
Yüzey ekipmanları minimum
Deniz dibinde bırakılacak izler kontrol altında

Brine deşarj noktası kıyıdan kilometrelerce açıkta ve derin sularda konumlandırıldığı için tuzluluk artışının kıyı ekosistemine etkisi de azaltılmış oluyor.

Bölgenin Su Stratejisi

Batı Avustralya'nın su yöneticisi olan Water Corporation'a göre:

Perth ve çevresinde yağış paterni 1970'lerden bu yana yüzde 20 azaldı
Mevcut tuzsuzlaştırma tesisleri (Kwinana ve Southern Seawater), bölge talebinin önemli kısmını karşılıyor
Alkimos, bu iki tesise üçüncü ayağı ekleyecek

Tesis tam kapasiteye ulaştığında, Perth metropolitan alanının içme suyu gereksiniminin önemli bir bölümü tuzsuzlaştırma kaynaklı hale gelecek.

Türkiye İçin Çıkarımlar

Türkiye'de tuzsuzlaştırma tartışması çoğunlukla küçük ölçekli ve adalara yönelik projeler etrafında dönüyor. Alkimos örneği birkaç noktada öne çıkıyor:

Mega ölçekli tesisler kıyı şeridini bozmadan inşa edilebiliyor
Deniz tabanı tüneli yöntemi, MARMARA veya Ege kıyısı gibi ekoloji açısından hassas bölgelerde model olabilir
Tesisleri uzun vadeli yağış azalması senaryolarına göre planlamak (2028 hedefli karar 2020'lerin başında alındı), Türkiye'nin de gözden kaçırmaması gereken bir yatırım perspektifi

Türkiye'nin Antalya, Mersin ve Muğla kıyılarındaki tatil bölgelerinde yaz aylarında yaşanan içme suyu sıkıntısı, 2030'lardan itibaren Alkimos benzeri büyük ölçekli kıyı projelerini gündeme getirmek zorunda kalabilir.

---

Kaynak: Sözcü gazetesi, 11 Haziran 2026; Water Corporation Western Australia kamuoyu açıklamaları.